Thứ bảy, 19/03/16

Giám sát hiệu quả thực hiện chính sách pháp luật KH&CN khu vực Đồng bằng Sông Cửu Long - Khoa học và công nghệ đóng vai trò quyết định


Lần đầu tiên tham dự Hội nghị giám sát do UBTVQH tổ chức, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng đã gửi đến các nhà hoạch định chính sách, nhà quản lý, nhà nghiên cứu... thông điệp mạnh mẽ về vai trò của khoa học công nghệ trong phát triển kinh tế - xã hội khu vực đồng bằng sông Cửu Long.

Giám đốc Sở Khoa học nghệ tỉnh Kiên Giang Lương Thanh Hải: Đồng bằng sông Cửu Long trọng điểm về nông nghiệp và vùng trọng điểm về nông nghiệp và bảo đảm an ninh lương thực của quốc gia nhưng mức đầu tư cho vùng còn thấp. Do vậy, sản xuất nông nghiệp thiếu bảo đảm về điều kiện hạ tầng kinh tế - kỹ thuật. Công nghệ chế biến còn lạc hậu, giá thành còn cao, tỷ lệ hao hụt, thất thoát sau thu hoạch còn lớn. Ngoài ra hệ thống cơ chế, chính sách KHCN trong nông nghiệp còn nhiều bất cập đã làm ảnh hưởng ành hưởng đến sức hút đầu tư của các doanh nghiệp trong và ngoài nước.

Chọn sản phẩm chủ lực gắn với công nghệ

Phó trưởng Ban chỉ đạo Tây Nam Bộ Nguyễn Quốc Việt khẳng định tại Hội nghị giám sát “Hiệu quả thực hiện chính sách, pháp luật về phát triển khoa học, công nghệ nhằm thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa giai đoạn 2005 - 2015 và định hướng phát triển giai đoạn tới, trong đó chú trọng đẩy mạnh công nghiệp hỗ trợ và cơ khí chế tạo” khu vực đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) do ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường vừa tổ chức tại TP cần Thơ: ĐBSCL có lợi thế về tài nguyên đất, tài nguyên nước, nguồn lao động dồi dào. Đây là những yếu tố cơ bản để phát triển công nghiệp, đặc biệt là công nghiệp chế biến và các loại hình thương mại, dịch vụ có giá trị gia tăng cao, thúc đẩy công nghiệp tiêu dùng, phát triển thị trường nội địa và xuất khẩu. Tuy nhiên, đánh giá một cách tổng thể, kinh tế vùng ĐBSCL vẫn còn hạn chế, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh còn thấp, chưa tương xứng tiềm năng của vùng.

Tham gia giải trình các vấn đề của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Thứ trưởng Lê Quốc Doanh thừa nhận: trong khoảng 5 năm gần đây, ngành nông nghiệp đã có sự chuyển hướng trong tái cơ cấu ngành, nhưng xu hướng chi phối vẫn là sản lượng cao, tiêu tốn nhiều nguồn lực, chất lượng thấp và giá trị gia tăng thấp. Nông sản hầu hết là sản phẩm thô chưa qua chế biến, tỷ lệ sản phẩm xuất khẩu bị trả về khá cao, sự kết nối theo chuỗi cung ứng còn manh mún, rời rạc và nhiều hạn chế. Tuy nhiên, đã có những đột phá mạnh trong ứng dụng khoa học kỹ thuật, công nghệ cao, với sự tham gia ngày càng nhiều doanh nghiệp lớn vào sản xuất nông nghiệp.

Các chuyên gia đều cho rằng, Việt Nam là một nước có thế mạnh về nông nghiệp, nhưng đã qua thời “trông trời, trông đất, trông mây”. Bây giờ là kỷ nguyên của khoa học, công nghệ nên trong mỗi sản phẩm nông nghiệp đều phải chứa đựng một hàm lượng chất xám cao. Và đó cũng là xu hướng các nước tiên tiến trên thế giới đang làm. Đại diện các tỉnh An Giang, Kiên Giang cho rằng, việc làm cấp bách hiện nay là tìm kiếm những giải pháp mang tính lâu dài nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động sản xuất, đặc biệt vai trò KHCN trong nông nghiệp ĐBSCL.

Cơ bản nhất trí với các đại biểu, Phó chủ nhiệm ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Phùng Đức Tiến nhấn mạnh, trong tất cả các văn bản, Luật, Nghị quyết đều khẳng định: KHCN là quốc sách hàng đầu, nhưng tại sao cứ ì ạch mãi!? Nay, muốn không bị tụt hậu, không là khẩu hiệu thì phải thay đổi. Các tỉnh cần tính toán chọn một, hai sản phẩm chủ lực, có thể mạnh, phù hợp với địa phương, từ đó đầu tư KHCN thì mới phát triển mạnh mẽ được.

Đồng quan điểm, đại diện lãnh đạo tỉnh Đồng Tháp cho biết, cần tập trung nghiên cứu và tăng cường hàm lượng khoa học để phát triển các sản phẩm chủ lực của vùng như lúa, cá, tôm... Bên cạnh đó, Bộ Khoa học và Công nghệ cũng có những kết quả nghiên cứu định hướng cho vùng để các địa phương có thể áp dụng và nhân rộng. Ban chỉ đạo Tây Nam Bộ cũng có những chỉ đạo liên kết vùng để tránh trùng lặp trong nghiên cứu.

Dưới góc nhìn của cơ quan giám sát, Phó chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Lê Bộ Lĩnh cho biết, Việt Nam đã ký nhiều hiệp định thương mại với các nước, thuế suất xuất khẩu hầu như được bãi bỏ nên tính cạnh tranh của sản phẩm nông nghiệp chỉ phụ thuộc hàm lượng KHCN mà Việt Nam áp dụng cho từng sản phẩm. Hiện Chính phủ đã quy hoạch tổng thể vùng nông nghiệp ĐBSCL, các tỉnh phải làm sao biến những quy hoạch trên giấy thành hiệu quả thực tế. Có như vậy, Việt Nam mới cạnh tranh sòng phẳng với các nước trên thế giới bằng chính những sản phẩm thế mạnh của từng vùng, miền.

Không thể thiếu doanh nghiệp

Hầu hết đại biểu tham dự Hội nghị đều cho rằng, một trong những giải pháp được tính đến hiện nay là sự vào cuộc của doanh nghiệp. Chỉ doanh nghiệp mới có đủ nguồn lực để áp dụng KHCN tiên tiến như giống, vật tư, kỹ thuật, tài chính... vào các khâu sản xuất, kinh doanh. Phó chủ tịch UBND tỉnh An Giang Hồ Việt Hiệp cho biết: do am hiểu, có thông tin thị trường, doanh nghiệp có thể ký kết hợp đồng mua bán trước hoặc sau khi thu hoạch sản phẩm, chủ động giải quyết được đầu ra cho nông sản.

Theo Giám đốc Doanh nghiệp khoa học công nghệ Hoàng Thắng - đơn vị chuyên sản xuất máy nông nghiệp, để đột phá phát triển KHCN nông nghiệp, cần tiến hành các giải pháp then chốt, như thực hiện quy hoạch chi tiết tổng thể ruộng đất, vùng nuôi trồng. Đồng thời tổ chức lại hệ thống phân phối, tạo điều kiện cho người nông dân mua vật tư nguyên liệu với giá cả hợp lý. Đặc biệt, Nhà nước cần chủ động hỗ trợ phát triển các doanh nghiệp nông nghiệp. Trong đó, cần chú ý tới vấn đề nguồn vốn dài hạn, lãi suất thấp. Điều cũng rất quan trọng là có chính sách phù hợp tạo điều kiện cho quá trình tích tụ, tập trung ruộng đất, doanh nghiệp có thể mời gọi người nông dân góp cổ phần bằng quyền sử dụng đất ruộng dài hạn.

Anh hùng Lao động, Giám đốc tập đoàn Lộc Trời Huỳnh Văn Thòn cho biết: Nhiều người đã biết Israel là quốc gia khởi nghiệp biết rằng, mọi ứng dụng công nghệ đều bắt đầu với ngành nông nghiệp đất đai hạn hẹp và thiếu nước, Israel một trong những quốc gia dẫn đầu về nông nghiệp. Nguyên Tổng thống Israel nhận xét, nhiều người vẫn xem nông nghệp đồng nghĩa với lạc hậu về công nghệ, nhưng họ đã lầm: 95% bí mật làm nên năng suất năng suất nông nghiệp phi thường của Israel không gì ngoài công nghệ. Chúng ta không thể giải quyết bền vững các vấn đề của nông nghiệp nếu thiếu các doanh nghiệp Anh hùng Lao động Huỳnh Văn Thòn nhấn mạnh.

Phát biểu tại Hội nghị, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đánh giá cao công tác giám sát UBTVQH, cụ thể là hiệu quả thực hiện chính sách, pháp luật về phát triển khoa học, công nghệ nhằm thúc đẩy KT - XH vùng ĐBSCL. Đánh giá về những tiềm năng, thách thức vùng ĐBSCL, Thủ tướng nhấn mạnh: trong tiến trình phát triển, vùng ĐBSCL đang đứng trước những khó khăn, thách thức lớn, tuy nhiên, để khắc phục khó khăn, thách thức thì KHCN đóng vai trò quyết định cho sự phát triển bền vững của toàn vùng  ĐBSCL. Thủ tướng cũng đề nghị các chuyên gia khoa học đẩy mạnh nghiên cứu, nhất là khoa học ứng dụng hiệu quả trong thực tiễn, đồng thời đề xuất sửa đổi, hoàn thiện chính sách, pháp luật liên quan đến quản lý và thúc đẩy KHCN ngày càng đi vào cuộc sống thiết thực và hiệu quả hơn, thực sự trở thành động lực thúc đẩy kinh tế, xã hội phát triển nhanh, bền vững.

 

Chí Tuấn

Đại biểu nhân dân số 72 ngày 12/3/2016; tr6

Số lượt đọc1523